Тошкент, Ўзбекистон — Ўзбекистонда кичик ва микроэлектр станциялар тармоғини ривожлантириш учун янги шарт-шароитлар яратилади. Жумладан, лойиҳаларни излаш ва уларни амалга ошириш жараёнини мониторинг қилиш учун рақамли платформа ишлаб чиқилади. Тегишли чоралар Ўзбекистон Президентининг 2026 йил 19 августдаги «Мамлакатда кичик ва микроэлектр станциялар тармоғини ривожлантириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги 298-сон қарорида белгиланган.
2027 йил 1 февралга қадар кичик ва микроГЭСларнинг салоҳиятли лойиҳаларини аниқлаш, шунингдек, уларни амалга ошириш ва эксплуатация қилишни мувофиқлаштириш ҳамда мониторинг қилиш учун рақамли платформа ишлаб чиқилиши режалаштирилган.
Ҳужжатда хусусий сектор иштирокида кичик ва микроГЭС лойиҳаларини амалга ошириш тартибини ишлаб чиқиш ҳам назарда тутилган. Ушбу тартиб бундай лойиҳалар учун ягона қоидаларни белгилаши керак. Бундан ташқари, электр станцияларини лойиҳалаш, қуриш, ишга тушириш ва эксплуатация қилиш бўйича услубий тавсиялар тайёрланади. Бунда экологик ва ижтимоий талабларга мажбурий равишда риоя этилади.
Қуввати 5 МВтгача бўлган кичик ва микроГЭС лойиҳалари ташаббускорларини аниқлаш учун E-auksion электрон савдо майдончасида ишлаб чиқарилган электр энергиясини харид қилиш бўйича электрон аукционлар механизми жорий этилади. Савдолар доирасида бошланғич ва энг паст нарх белгиланади.
Қуввати 500 кВтгача бўлган микроГЭСлар учун бошланғич нарх II гуруҳ истеъмолчилари учун белгиланган тарифнинг 150 фоизини, энг паст нарх эса 50 фоизини ташкил этади.
Қуввати 500 кВтдан 2 МВтгача бўлган кичик ГЭСлар учун ушбу кўрсаткичлар мос равишда 120 ва 40 фоиз бўлади. Қуввати 2 МВтдан 5 МВтгача бўлган станциялар учун бошланғич нарх тегишли тарифнинг 100 фоизи, энг паст нарх эса 30 фоизи даражасида белгиланади.
Қуввати 100 кВтгача бўлган микроГЭС лойиҳалари, жумладан, уларни лойиҳалаш ва қуриш учун алоҳида енгилликлар назарда тутилган. Бундай объектлар хавф даражаси ҳисобга олинган ҳолда қурилиш объектлари таснифи бўйича мураккабликнинг II тоифасига киритилади.
Қуввати 50 кВтгача бўлган ва иншоотлар ҳажми 300 куб метрдан ошмайдиган микроГЭСлар шаҳарсозлик ҳужжатларини экспертизадан ўтказиш ва давлат архитектура-қурилиш назоратидан озод этилади.
Лойиҳа ташаббускорларига қурилиш ишларини қурилиш лойиҳасининг электр қисми асосида босқичма-босқич амалга оширишга ҳам рухсат берилади.
Чора-тадбирлар кичик гидроэнергетика учун мутахассислар тайёрлаш тизимига ҳам тааллуқли. 2026/2027 ўқув йилидан бошлаб олий таълим ташкилотларида кичик қувватли «яшил» энергетика йўналишлари, жумладан, кичик гидроэнергетика бўйича малакали кадрлар тайёрлашнинг дуал таълим тизимини жорий этиш режалаштирилган.