Тошкент, Ўзбекистон — 2026 йил сентябрь ойида Ўзбекистонда ишбилармонлик фаоллиги индекси 1 389 пунктни ташкил этди. Бу август ойидаги кўрсаткичдан 38,9 фоизга, ўтган йилнинг сентябрь ойидаги даражадан эса 33,6 фоизга юқори. Бу ҳақда Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази хабар берди.
Ишбилармонлик фаоллиги индекси тўртта таркибий қисм асосида ҳисобланади: банклараро тўлов операциялари, товар-хомашё биржасидаги фаоллик, фаолият юритаётган хўжалик юритувчи субъектлар сонининг ўзгариши ва янги товар белгиларини рўйхатдан ўтказиш.
Индекснинг базавий қиймати 1 000 пункт этиб белгиланган. Ушбу даражадан юқори ёки пастга оғиш ишбилармонлик фаоллигининг олдинги ойга нисбатан ўсиши ёки қисқаришини ифодалайди.
Сентябрь ойидаги ўсиш графикда 2025 йил сентябридан бошлаб келтирилган ойлик кўрсаткичлар орасида энг юқори бўлди.
Тўртта таркибий қисмдан учтасида ўсиш кузатилди. Хўжалик юритувчи субъектларнинг банк ҳисобварақлари бўйича операциялари сони 10,5 фоизга, биржада хомашё харид қилиш фаоллиги 87,6 фоизга, фаолият юритаётган хўжалик юритувчи субъектлар сони эса 1,1 фоизга ошди. Товар белгиларига оид таркибий кўрсаткич 1,6 фоизга пасайди.
Мамлакатнинг 13 та ҳудудида индекс ўсди. Энг юқори ўсиш Жиззах вилоятида қайд этилди — 50,1 фоиз, индекс 1 501 пунктга етди. Тошкент шаҳрида индекс 44,0 фоизга ошиб, 1 440 пунктни, Фарғона вилоятида 43,8 фоизга ошиб, 1 438 пунктни ташкил қилди. Тошкент ва Наманган вилоятларида эса ўсиш 43,0 фоиздан бўлиб, индекс ҳар икки ҳудудда 1 430 пунктга етди.
Бухоро вилоятида ўсиш 40,6 фоизни, Қашқадарё вилоятида 39,1 фоизни, Қорақалпоғистон Республикасида 38,5 фоизни, Хоразм вилоятида 37,2 фоизни, Сурхондарё вилоятида 32,5 фоизни, Навоий вилоятида эса 26,8 фоизни ташкил этди.
Энг паст ўсиш Самарқанд вилоятида — 14,8 фоиз ва Андижон вилоятида — 5,3 фоиз қайд этилди. Кўрсаткич пасайган ягона ҳудуд Сирдарё вилояти бўлди: бу ерда индекс 7,8 фоизга тушиб, 922 пунктни ташкил қилди.
Йиллик ҳисобда индекс барча ҳудудларда ўсди. Энг юқори кўрсаткичлар Қашқадарё вилоятида — 59,9 фоиз, Тошкент шаҳрида — 55,4 фоиз ва Навоий вилоятида — 51,2 фоиз қайд этилди. Энг паст ўсиш Тошкент вилоятида — 4,5 фоиз ва Сирдарё вилоятида — 3,7 фоиз кузатилди.
Банклараро тўлов операциялари сони қарийб 8 миллионтага етди. Бу август ойига нисбатан 800 мингтага ёки 10,5 фоизга кўпдир. Йиллик ҳисобда эса ўсиш 28,4 фоизни ташкил этди.
Юридик шахслар ўртасидаги операциялар тўққизта ҳудудда кўпайди. Жумладан, Хоразм вилоятида ўсиш 13,9 фоизни, Тошкент шаҳрида 11,6 фоизни, Андижон ва Навоий вилоятларида эса 11,0 фоиздан бўлди.
Тошкент вилоятида операциялар сони 9,8 фоизга, Фарғона вилоятида 9,2 фоизга ошди. Шу билан бирга, бундай операциялар Сурхондарё вилоятида 20,6 фоизга, Қашқадарё вилоятида 5,7 фоизга, Сирдарё вилоятида 4,4 фоизга, Қорақалпоғистон Республикасида 4,3 фоизга ва Бухоро вилоятида 2,5 фоизга қисқарди.
Умумий ўсиш Марказий банкнинг банклараро электрон тўлов тизимидаги тўлов ҳужжатлари сони кўпайиши билан боғлиқ. Август ойига нисбатан мемориал ордерлар сони 11,0 фоизга ёки 242,6 мингтага, тўлов топшириқномалари 9,3 фоизга ёки 429,9 мингтага, тўлов талабномалари 16,7 фоизга ёки 3,0 мингтага, инкассо топшириқномалари эса 24,1 фоизга ёки 78,5 мингтага ошди.
Биржага оид таркибий кўрсаткич 1,8765 бирликни ташкил этиб, 87,6 фоизга ўсди. Битта битимдаги товарларнинг ўртача ҳажми 139,4 фоизга, битимлар сони эса 35,8 фоизга кўпайди.
Республика товар-хомашё биржасидаги 34 та асосий товар тури бўйича савдоларнинг умумий қиймати 10 229 миллиард сўмга етди. Бу бир ой олдинги кўрсаткичдан 14,3 фоизга кўпдир. Биржага оид таркибий кўрсаткич 13 та ҳудудда ўсди, Сирдарё вилоятида эса 0,8559 бирликкача пасайди.
Биржа фаоллигининг ўсиши айрим товарлар савдоси кескин кўпайгани билан боғлиқ. Шакар савдоси ҳажми 544,7 бараварга ошиб, 19 тоннадан 10,4 минг тоннага етди. Ушбу ҳажмнинг 10,3 минг тоннаси «Ангрен шакар» МЧЖ томонидан сотилди.
Индустриал мой савдоси 387,4 бараварга, техник уруғлар савдоси эса 4,8 бараварга ошди. Техник уруғлар савдоси ҳажми 15,7 минг тоннадан 75,8 минг тоннага етди. Металл рух савдоси 46 фоизга, кальцинацияланган сода савдоси 42 фоизга, кўмир савдоси эса 35 фоизга кўпайди.
Фаолият юритаётган хўжалик юритувчи субъектларга оид таркибий кўрсаткич 1,0107 бирликни ташкил этди. Ушбу кўрсаткич мамлакатнинг барча ҳудудларида ўсди.
Бир ой давомида бундай субъектлар сони 7 269 тага кўпайиб, 554,9 мингтага етди. Йирик корхоналар сони 32 тага ошиб, 4 834 тани ташкил қилди. Кичик корхоналар сони эса 7,2 мингтага кўпайиб, 459,1 мингтага етди.
Товар белгиларига оид таркибий кўрсаткич 1,6 фоизга пасайиб, 0,9836 бирликни ташкил этди. Сентябрь ойида юридик шахслар 480 та товар белгиси ва товар номини рўйхатдан ўтказдилар.
Ҳудудлар бўйича ўзгаришлар турлича бўлди: ушбу кўрсаткич еттита ҳудудда ўсди. Жумладан, Жиззах вилоятида 4,0000 бирликка, Наманган вилоятида 1,4667 бирликка ва Бухоро вилоятида 1,4167 бирликка етди.
Тошкент шаҳри, Тошкент, Хоразм, Сурхондарё, Андижон ва Сирдарё вилоятлари, шунингдек, Қорақалпоғистон Республикасида товар белгиларига оид таркибий кўрсаткич пасайди.