O‘zbekiston terrorizm bo‘yicha xalqaro reytingda nechanchi o‘rinda?

Markaziy Osiyo davlatlari dunyoda terrorchilik ta’siri eng kam bo‘lgan mamlakatlar qatoriga kirdi. Shunga qaramay, hisobotda mintaqa barqarorligiga tashqi ta’sirlar, ayniqsa, Afg‘onistonga yaqinlik yanada sezilarli ta’sir qilayotgani qayd etilgan. Bu haqda “Global terrorizm indeksi 2026” hisobotida ma’lum qilingan.

Mamlakatlarning ko‘rsatkichlari to‘rt asosiy indikator: hujumlar soni, o‘lim holatlari, jarohatlanganlar va garovga olinganlar asosida shakllantiriladi. Terrorizm ta’sirini baholash uchun besh yillik o‘rtacha ko‘rsatkichlar qo‘llaniladi. Terrorchilik faoliyati asosiy o‘choqlari Afrika va Janubiy Osiyoda saqlanmoqda. 2025 yilda dunyoda terrorizmning umumiy darajasi kamaygan bo‘lsa-da, tahdidlarning tabiati murakkab va prognoz qilish qiyinlashgan.

Hisobotga ko‘ra, Qozog‘iston, Qirg‘iziston va Turkmanistonda birorta ham terrorchilik hodisasi qayd etilmagan. Ushbu davlatlar 0 ball bilan tadqiqotda ishtirok etgan 163 mamlakat orasida oxirgi (163-o‘rin) bo‘lishib turibdi. O‘zbekiston esa 95-o‘rinni egallab, minimal xavf toifasida qolmoqda. Mintaqada faqat Tojikiston xavf darajasi balandroq bo‘lib, global reytingda 41-o‘rinda joylashgan.

Markaziy Osiyoda nisbiy barqarorlik bir qancha omillar, jumladan qat’iy xavfsizlik choralari, faol qurolli mojarolarning yo‘qligi va xalqaro terrorchilik tashkilotlarining cheklangan ishtiroki bilan izohlanadi.

Ichki barqarorlikka qaramay, mintaqada xavflar tobora tashqi ta’sirdan kelib chiqmoqda. Hisobotda Afg‘oniston va Pokistonda ekstremistik guruhlar faoliyati kuchaygani, ikki davlat o‘rtasida munosabatlar yomonlashgani va bu 2026 yilga kelib ochiq mojaroga aylanishi mumkinligi ta’kidlangan. Ayniqsa, zaif nuqtalar saqlanib qolayotgan Tojikiston-Afg‘oniston chegarasi xavotir uyg‘otmoqda.

Tashqi bosimlardan tashqari, ekspertlar ichki dinamikaga ham e’tibor qaratmoqda. Yoshlar orasida radikallashuv tezlashmoqda, bu jarayonda raqamli platformalar va onlayn kontent muhim ahamiyatga ega.

Reytingda birinchi o‘rinni Pokiston egallagan, keyingi o‘rinlarda Burkina-Faso va Niger bor. To‘rtinchi va beshinchi o‘rinlarni Nigeriya va Mali egallagan.

Global terrorizm indeksi ma’lumotlariga ko‘ra, 2025 yilda eng ko‘p qurbonlar Afrikada sodir bo‘lgan. Dastlabki uchta o‘rinni Burkina-Faso egallagan, unda terrorchilik hujumlari oqibatida 300dan ortiq kishi halok bo‘lgan.

To‘rtinchi o‘rinda Niger, beshinchi o‘rinda Kongo Demokratik Respublikasi qayd etilgan. 2025 yilda dunyo bo‘yicha 2,9 mingdan ortiq terrorchilik akti sodir bo‘lgan va 5,5 ming kishi qurbon bo‘lgan.

Terrorchilik tahdidi saqlanib qolsa-da, umumiy vaziyat yaxshilangan: halok bo‘lganlar soni 28 foizga, hujumlar soni esa 22 foizga kamaygan. Ijobiy o‘zgarish 81 davlatda kuzatilsa, 19 davlatda vaziyat yomonlashgan.

Sahroi Kabirdan janubi Afrika hududi terrorchilik faolligining asosiy markazi bo‘lib qolmoqda, ammo barqarorlik belgilarini ko‘rish mumkin. Mintaqaning o‘n davlatida qurbonlar soni kamaygan, to‘rtta davlatda esa o‘sgan.

Eng ko‘p o‘limga sababchi terrorchilik tashkiloti ISHID bo‘lib, u 2025 yilda 15 davlatda faoliyat yuritgan. Bu ko‘rsatkich 22 davlatda faol bo‘lgan o‘tgan yilga nisbatan sezilarli darajada kamaygan.

Ma’lumot